«CONTRO VENTO», του Στέλιου Μανούσακα

Σε συνέχεια της ενδεικτικής λίστας που πρότεινε το βιβλιοπωλείο Εκτός των Τειχών ενόψει της επετείου της αμερικανοκίνητης χούντας του ’67, υπάρχει ένα βιβλίο που αξίζει  μια ειδική μνεία: πρόκειται για το βιβλίο CONTRO VENTO του Στέλιου Μανούσακα, που δυστυχώς έφυγε από τη ζωή λίγο μετά την έκδοσή του. Αξίζει όμως και μια ειδική αναφορά (παρατίθεται στο τέλος) στον ίδιο το συγγραφέα, καθώς υπήρξε σημαντική μορφή τόσο για το αντιδικτατορικό κίνημα, όσο και για την συγκρότηση του μ-λ χώρου συνολικότερα.

Το βιβλίο είναι μια σπάνια μαρτυρία με αυτοβιογραφικά στοιχεία που αφορούν την συγκρότηση και τη δράση του ΑΜΕΕ (Αγωνιστικό Μέτωπο Ελλήνων Εξωτερικού) κατά την περίοδο της δικτατορίας, ιδρυτικό μέλος του οποίου ήταν και ο Στέλιος. Πέραν όμως από την εξιστόρηση της διαδρομής της εν λόγω αντιδικτατορικής οργάνωσης, εξιστορεί παράλληλα την διαδρομή και ενός βασικού πυλώνα του μαρξιστικού-λενινιστικού κινήματος της Ελλάδας, το οποίο θα παίξει σημαντικό ρόλο και κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο με τον επαναπατρισμό εκατοντάδων μελών του. Ο Μανούσακας, φοιτητής στην Ιταλία την εποχή εκείνη, γράφει για το ΑΜΕΕ στην Ιταλία, εντάσσοντας την αφήγησή του στα ιστορικά συμφραζόμενα της εποχής. Αυτό συμβαίνει σ’ ένα διττό πλαίσιο, χωρικό και χρονικό στην Ιταλία κατά τη μακρά δεκαετία του 1960, όπου ο συγγραφέας μάς εισάγει παράλληλα στον πλούσιο κόσμο και την ιστορία της ιταλικής αριστεράς, ενώ συναντάμε όχι μόνο Έλληνες και Ιταλούς, αλλά, έστω και ακροθιγώς, Χιλιανούς, Τούρκους, Ισπανούς, Παλαιστίνιους, Αφρικανούς και άλλους. Παράλληλα μας ταξιδεύει σε διάφορες ηπείρους, καθώς και σε σειρά ιταλικών πόλεων και χωριών. Συναντάμε παράγοντες της ιταλικής αριστεράς, παλιούς παρτιζάνους, τον Ντάριο Φο και άλλες σημαντικές μορφές των κινημάτων της Ιταλίας, από τον Αντριάνο Σόφρι της Λότα Κοντίνουα μέχρι τον Ρενάτο Κούρτσιο των Ερυθρών Ταξιαρχιών.  Μια πολύτιμη πηγή για τη δεκαετία του’60, τα γεγονότα, τους αγώνες  αλλά και την γεωγραφία της τότε αριστεράς.

Σχετικά με το ΑΜΕΕ: Το Αγωνιστικό Μέτωπο Ελλήνων Εξωτερικού, (ΑΜΕΕ), ήταν ελληνική αντιδικτατορική οργάνωση στο εξωτερικό η οποία δημιουργήθηκε την περίοδο της χούντας (1967-1974), κατά κύριο λόγο από φοιτητές. Κύριος στόχος του ο αντιδικτατορικός αγώνας. Ιδρύθηκε στην Ιταλία από τον Στέλιο Μανούσακα και τον Γιώργο Λίλο, (πρώην μέλη της ΕΔΑ) και γρήγορα επεκτάθηκε σε πολλές χώρες του εξωτερικού, κυρίως στην Ευρώπη (Γαλλία, Δυτική Γερμανία κλπ) αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. Συνδεόταν με την Οργάνωση Μαρξιστών Λενινιστών Ελλάδας (ΟΜΛΕ) και εξέδιδε, στην Μόντενα της Ιταλίας, την εφημερίδα «Λαϊκή Ενότητα». Υποστήριζε τις θέσεις της ΟΜΛΕ ενάντια στον σοβιετικό ρεβιζιονισμό και υπέρ της πολιτικής του Κ.Κ. Κίνας και αντιτασσόταν στη ρεφορμιστική πολιτική του ΚΚΕ και του ΚΚΕ εσωτερικού. Συνέδεε τον αγώνα για την ανατροπή της δικτατορίας με την ανάπτυξη μαζικού λαϊκού αντιφασιστικού και αντιιμπεριαλιστικού κινήματος. Από τις γραμμές του ΑΜΕΕ προήλθε μεγάλο μέρος του στελεχικού δυναμικού του μ-λ ρεύματος της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Σχετικά με τον Στέλιο Μανούσακα (1940-2025) : Γεννημένος στην Κρήτη το 1940 και όντας ένας ανήσυχος χαρακτήρας,  φεύγει για σπουδές στην Ιταλία, όπου εντάσσεται στη νεολαία ΕΔΑ και στο παράνομο ΚΚΕ. Εκεί θα τον βρει η δικτατορία. Θα διαφωνήσει με την γραμμή της ΕΔΑ και του ΚΚΕ και θα αναζητήσει τις κινηματικές του απαντήσεις, στην προσπάθεια που ξεκινά το περιοδικό της  “Αναγέννησης” για τη συγκρότηση του μαρξιστικού-λενινιστικού χώρου και εντάσσεται στην ΟΜΛΕ. Ξεκινά μαζί με άλλους συντρόφους στην Ιταλία την προσπάθεια για τη δημιουργία της πιο μαζικής αντιφασιστικής οργάνωσης, του ΑΜΕΕ, για να συνεχίσει τα ταξίδια του για συντονισμό της αντιφασιστικής πάλης του ΑΜΕΕ στη Γαλλία, τη Γερμανία, τον Καναδά, με συντρόφους που  δρούσαν εκεί.

Αποτέλεσε μέλος της καθοδήγησης (ΚΕ, ΠΓ) του νεοσύστατου ΚΚΕ(μ-λ) για χρόνια, παλεύοντας με θέρμη για τη συγκρότησή του σε μαζική μ-λ οργάνωση, μέχρι το 1981. Έκτοτε, με τη φρεσκάδα που τον διέκρινε, συνέχισε να παρακολουθεί τη δράση του ανασυγκροτημένου, από το 1982,  ΚΚΕ(μ-λ), συμμετέχοντας, με τις απόψεις του, σε εκδηλώσεις και συζητήσεις που τον καλούσε, έχοντας πάντα την πίστη ότι  με οδηγό την μαρξιστική-λενινιστική θεωρία, οι νέες γενιές θα πρέπει να συνεχίσουν την προσπάθεια για την οικοδόμηση ενός κομμουνιστικού κινήματος που θα ανταποκρίνεται στις σημερινές συνθήκες. Η ιδεολογικοπολιτική του συγκρότηση, αλλά και διαρκής  παρακολούθηση των αγώνων που ξέσπασαν τα τελευταία χρόνια, του επέτρεψαν να παραμένει πάντα αισιόδοξος για τις δυνατότητες οικοδόμησης κινήματος, κόντρα σε απαισιοδοξίες, αυταπάτες και απογοητεύσεις που πλήθαιναν με την πάροδο του χρόνου στις παλιότερες γενιές αγωνιστών. Είναι, άλλωστε, κι αυτό που τον οδήγησε στο να περιγράψει την πορεία του μ-λ χώρου μέσα από την συγκρότηση του ΑΜΕΕ Ιταλίας στο βιβλίο του “Contro Vento” για να μπορούν “οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν τους δρόμους” που χρειάστηκε να ακολουθήσει ο κόσμος της Αριστεράς που δεν αποδέχτηκε την γραμμή ήττας του ΚΚΕ που κυριαρχούσε. Τον (παντοτινό σύντροφο) Στέλιο τον χάσαμε τον Ιανουάριο του 2025.